27-06-2006: Ομιλία του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας Αντιστράτηγου Αναστάσιου Δημοσχάκη στην Διακομματική Κοινοβουλευτική Επιτροπή της Βουλής για την μελέτη και αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών

 

 

 

 

 

 

Όπως αναφέρεται σε πολλές εκθέσεις Διεθνών Οργανισμών, αφενός μεν παρατηρείται παγκωσμίως σταθερή και με σαφείς αυξητικές τάσεις αγορά συνθετικών ναρκωτικών και αφετέρου στην πραγματικότητα δεν απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις για την παρασκευή τους .

 

Οι συνεχείς κατασχέσεις μεγάλων ποσοτήτων αμφεταμίνης και ecstasy, μαζί με τη μείωση των τιμών, δείχνουν μια σταθερή προσφορά και υψηλή διαθεσιμότητα. Η σημαντικότερη ίσως πτυχή του προβλήματος έγκειται στο γεγονός ότι μεταξύ της νεολαίας έχει περάσει η άποψη ότι η χρήση των συνθετικών ναρκωτικών δεν επιφέρει εξάρτηση και η χρήση τους έχει συνδυασθεί με την διασκέδαση, γεγονός που τα καθιστά ακόμα πιο επικίνδυνα.

 

Για την επίλυση του προβλήματος του δεν αρκούν πλέον οι παλιές πρακτικές της καταστολής μέσα από αποσπασματικές και ασυντόνιστες ενέργειες και δράσεις, αλλά απαιτούνται ολοκληρωμένες προσεγγίσεις, πολυκλαδική συνεργασία και συντονισμός μεταξύ όλων των εμπλεκομένων φορέων σε όλα τα επίπεδα, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, μέσα από μια ισορροπημένη προσέγγιση για παράλληλη μείωση της ζήτησης και της προσφοράς ναρκωτικών, την πληροφόρηση- ενημέρωση, την θεραπεία – κοινωνική επανένταξη των χρηστών.

Γνωρίζουμε ότι η διεθνής συνεργασία και η ανάπτυξη πολιτικών κατά των ναρκωτικών σε ολόκληρη την Ε.Ε. είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για την εξάρθρωση της προσφοράς και την καταπολέμηση της απειλής που προκαλούν στην κοινωνία μας.

Οι πληροφορίες διαδραματίζουν ρόλο στη μάχη κατά του οργανωμένου εγκλήματος, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και η ευρείας κλίμακας διακίνηση ναρκωτικών. Για το λόγο αυτό η διεθνής συνεργασία έχει ιδιαίτερη σημασία.

1.-  Είναι αδύνατο για μια μόνο Υπηρεσία Εφαρμογής του Νόμου να θέσει ως στόχο και να εξαρθρώσει από μόνη της αυτές τις διεθνείς οργανωμένες ομάδες.

2.-  Επιπρόσθετα είναι ανώφελο να στοχεύει κανείς αυτά τα συνδικάτα μόνο από την πλευρά της διακίνησης στην χώρα κατανάλωσης. Πρέπει επίσης να αποτελούν στόχο και από την πλευρά της διακίνησης στην περιοχή της παραγωγής καθώς επίσης και από τις Υπηρεσίες Εφαρμογής του Νόμου στις ίδιες τις Χώρες παραγωγής.

3.-  Δεν πρέπει επίσης να μας διαφεύγει η σημασία που έχει να προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε τη ροή των χρημάτων που παράγονται από αυτή τη διακίνηση.

 

α)    Ως προς την εντατικοποίηση των μέτρων καταστολής για τον περιορισμό της διαθεσιμότητας των ουσιών και

 

β)    ως προς την γενική ενημέρωση του κοινού, με βασικά κινδυνολογικό περιεχόμενο για τον περιορισμό της ζήτησης.

 

Από την εφαρμογή των κατασταλτικών μέτρων διαπιστώθηκε ότι, ο καταμερισμός αρμοδιοτήτων και η έλλειψη ενός Κεντρικού Συντονιστικού Φορέα σε επιτελικό επίπεδο, επιδρούσε αρνητικά στην συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών στην χώρα μας από πλευράς Διεθνούς Συνεργασίας και δημιουργούσε προβλήματα στην ανταλλαγή πληροφοριών με τις ξένες διωκτικές αρχές και τη συνεργασία σε επιχειρησιακό επίπεδο(π.χ. ελεγχόμενες Παραδόσεις κλπ).

Αποτέλεσμα αυτής της διαπίστωσης  ήταν η ίδρυση και η λειτουργία του Συντονιστικού Οργάνου Δίωξης Ναρκωτικών (ΣΟΔΝ)[1] ενός βασικού θεσμικού μέτρου, εκτιμώντας ότι ο συντονισμός και η συνεργασία των διωκτικών αρχών αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο στην μάχη κατά των ναρκωτικών.,

 

Το 2001 οι Διωκτικές Υπηρεσίες, στα πλαίσια του Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά των Ναρκωτικών, με την συμβολή του ΣΟΔΝ κατάρτισαν τα 5ετή επιχειρησιακά τους προγράμματα τα οποία ενσωματώθηκαν στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης και ήδη υλοποιούνται κατά λόγω αρμοδιότητας. Περαιτέρω στα πλαίσια του Εθνικού Σχεδιασμού και της εναρμόνισής του με την Στρατηγική της Ε.Ε. κατά των ναρκωτικών 2005-2012, οι διωκτικές αρχές αναπροσαρμόζουν και καταρτίζουν τα νέα σχέδια δράσης τους για το χρονικό διάστημα 2006-2008. Τα σχέδια αυτά με την ολοκλήρωσή τους θα ενσωματωθούν στο Εθνικό Σχέδιο δράσης.

 

 

 

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών, οι κύριοι άξονες των προσπαθειών μας εκφράζονται μέσα από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα κατά των Ναρκωτικών το οποίο εφαρμόζουμε με συνέπεια καθώς και από τη Νέα Αντεγκληματική Πολιτική του 2006 με την οποία στοχεύουμε επιπλέον.

 

 

– Ειδικότερα τα Τμήματα Δίωξης Ναρκωτικών των Αστυν. Δ/νσεων της Χώρας, αυξάνονται κατά (27) και διαμορφώνονται, συνολικά σε (52) για όλη την Ελλάδα (Αττική: 6, Θεσσαλονίκη:3, Αστυν. Δ/νσεις Νομών:43) .

Πλέον αυτών θα ενισχυθούν σύντομα όλες οι Υπηρεσίες δίωξης ναρκωτικών με σύγχρονο οπλισμό (πιστόλια USP), αυτοκίνητα κίνησης και εκτός δρόμου, συσκευές τηλεπικοινωνιών κ.ά..

 

 

Ø Ως προς την φύλαξη-καταστροφή των κατασχεθέντων ναρκωτικών.

 

Το 2005 το πρόβλημα των ναρκωτικών παρέμεινε κεντρικό σημείο αναφοράς της εγκληματικής δραστηριότητας στη Χώρα μας και εξακολούθησε να απασχολεί σοβαρά την ελληνική κοινωνία και τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες στους τομείς της πρόληψης, της δίωξης και της θεραπείας.

 

Στο χρόνο που πέρασε οι υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας χειρίσθηκαν με επιτυχία σημαντικές υποθέσεις, στις οποίες κατασχέθηκαν μεγάλες ποσότητες ναρκωτικών και εξαρθρώθηκαν κυκλώματα.

 

Οι υποθέσεις ναρκωτικών αυξήθηκαν σε σχέση με τα απόλυτα μεγέθη που καταγράφηκαν κατά το έτος 2004. Το γεγονός αυτό, αποδεικνύει ότι τα ναρκωτικά αποτελούν ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα. Η γειτνίαση της Χώρας μας με χώρες που καλλιεργούν, παράγουν, διακινούν και αποθηκεύουν ναρκωτικά για δευτερογενή διανομή αποτελεί εξαιρετικά επιβαρυντικό παράγοντα για τις μελλοντικές εξελίξεις.

 

Τα στατιστικά στοιχεία των κατασχέσεων, ιδίως των χαπιών «έκσταση», παρουσιάζουν ανοδική πορεία, απόρροια και της έντονης δράσης των Υπηρεσιών. Σε σύγκριση με το έτος 2004 παρατηρείται αύξηση στις υποθέσεις σε ποσοστό 15,21%. Σημειώνεται ότι οι υποθέσεις αυτές αφορούν γενικά παραβάσεις του Νόμου Περί «Ναρκωτικών» και σε καμία περίπτωση δεν αντιπροσωπεύουν στατιστικά στοιχεία που αναφέρονται σε οργανωμένη εγκληματική δράση, είναι όμως ικανά για να καταδείξουν το μέγεθος του προβλήματος από τη διακίνηση και τη χρήση ναρκωτικών ουσιών στη Χώρα μας.

 

Πιο συγκεκριμένα, τη χρονιά που πέρασε σε απόλυτους αριθμούς οι υποθέσεις ναρκωτικών αυξήθηκαν μέσα σε ένα έτος από 8.838 σε 10.183 (15,21%). Συνακόλουθη ήταν και η αύξηση (15.89%) των κατηγορηθέντων ατόμων για παραβάσεις που σχετίζονταν με χρήση και διακίνηση ναρκωτικών ουσιών, από 12.561 που ήταν το 2004 αυξήθηκαν στις 14.558.

 

Οι κατασχέσεις ναρκωτικών, απόρροια της δράσης των υπηρεσιών μας αυξήθηκαν και ενδεικτικά αναφέρονται σαν απόλυτα μεγέθη τα εξής:

 

 

Από τη μελέτη των υποθέσεων που απασχόλησαν τις διωκτικές αρχές για το έτος 2005 αλλά και τη γενικότερη κατάσταση στη Βαλκανική χερσόνησο, φαίνεται ότι η Βαλκανική οδός μεταφοράς ναρκωτικών από την Ασία στην Ευρώπη εξακολουθεί να παραμένει ενεργή αν και μετατοπίζεται βορειότερα.

 

Σε ότι αφορά τα συνθετικά ναρκωτικά θα πρέπει να επισημανθεί και πάλι η ιδιαιτερότητα του κινδύνου, αφού οι ποσότητες που κατάσχονται συνεχώς αυξάνονται, γεγονός που μαρτυρά την αυξημένη ζήτηση(82.899 το 2004 και 145.394 το 2005).

 

 

Η εγκληματικότητα που σχετίζεται με τα ναρκωτικά είναι μια έννοια δύσκολη στο να προσδιοριστεί επακριβώς, είναι ιδιαίτερα ευρεία και σοβαρή γιατί συνδέεται και με το οργανωμένο έγκλημα και γενικώς έχει πολλές επιμέρους εκφάνσεις. Παράλληλα η εγκληματικότητα που συνδέεται με το εξαρτημένο άτομο αποτελεί μια σημαντική πραγματικότητα, η οποία απασχολεί έντονα τις Κυβερνήσεις και τους λαούς όλων των χωρών του κόσμου. Είναι υπόθεση που αφορά την κοινωνία ολόκληρη, διότι η εξάρτηση, αφενός οδηγεί το άτομο σε σωρεία αξιόποινων πράξεων, αφετέρου συντηρεί το κύκλωμα διακίνησης των ναρκωτικών και δημιουργεί νέους χρήστες .

 

Στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. από τη δεκαετία του 1980 και μετά, σημειώθηκε αύξηση του συνόλου των παραβάσεων των σχετικών με τα ναρκωτικά. Οι χρήστες ναρκωτικών συχνά αποτελούν το 30-40% των κρατουμένων στις φυλακές. Οι συλλήψεις ατόμων για παραβάσεις της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά, αλλά και για εγκληματικές πράξεις σχετιζόμενες με τα ναρκωτικά, εκτιμάται περίπου στο 50% του συνόλου των συλλήψεων που πραγματοποιούν οι Αστυνομικές Αρχές στην Ε.Ε.

 

Στην Ελλάδα, επικρατεί σχεδόν παρόμοια κατάσταση. Οι παραβάτες της νομοθεσίας κατά των ναρκωτικών αυξάνονται σταθερά κατά την τελευταία δεκαετία και αποτελούν μεγάλο μέρος στο σύνολο της εγκληματικότητας. Ανάλογη αύξηση παρατηρείται και στη σχετιζόμενη με τα ναρκωτικά εγκληματικότητα. Από το σύνολο των παραβατών της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά , σημαντικό ποσοστό εμπλέκεται και σε άλλα συναφή αδικήματα , με προεξάρχουσα την διάπραξη κλοπών, μικροληστειών κλπ. Τα λοιπά αδικήματα του Ποινικού Κώδικα και των Ειδικών Ποινικών Νόμων είναι κυρίως σωματικές βλάβες, παραβάσεις νομοθεσίας περί όπλων, εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (πορνεία, σωματεμπορία), εμπλοκή σε τροχαία ατυχήματα και σε ακραίες περιπτώσεις, σοβαρές ληστείες, ανθρωποκτονίες κλπ.

 

 

Ο κύριος πρωταγωνιστής στο παράνομο «παιγνίδι» των ναρκωτικών, θύτης και θύμα του πάθους του, είναι ο χρήστης των εξαρτησιογόνων ουσιών (ηρωίνης, κοκαΐνης, κάνναβης κ.λ.π). Κυριευμένος από την αρρώστια της εξάρτησης, είναι αναγκασμένος να αυξάνει καθημερινά τις δόσεις του, προκειμένου να έχει το ίδιο επιθυμητό αποτέλεσμα.

 

Το εξαρτημένο άτομο προκειμένου να εξασφαλίσει την καθημερινή του δόση μπαίνει σε μια διαδικασία παρανομίας, καθόσον, τόσο η χρήση – κατοχή, όσο και η αγορά – διακίνηση, εμπορία ναρκωτικών είναι πράξεις που απαγορεύονται και τιμωρούνται σύμφωνα με τη Νομοθεσία περί Ναρκωτικών. Επιπλέον από τη στιγμή που ο χρήστης εμπλέκεται με τα ναρκωτικά και χρειάζεται ένα μεγάλο ποσό χρημάτων, καθημερινά οδηγείται αναγκαστικά και σε άλλες μορφές εγκληματικής δράσης.

 

Αυτή την αδυναμία εξεύρεσης πόρων – χρημάτων για την αγορά της δόσης εκμεταλλεύονται κατά τον καλύτερο τρόπο οι έμποροι του θανάτου, οι οποίοι λειτουργούν ως μοχλοί πίεσης κατ’ αρχήν στα εξαρτημένα άτομα. Τα άτομα αυτά στη συνέχεια προκειμένου να διασφαλίσουν τη δόση τους με οποιοδήποτε τρόπο μεταβάλλονται στους καλύτερους διαφημιστές του προϊόντος και αναλαμβάνουν να μυήσουν στα ναρκωτικά νέα άτομα, που στην κρίση της εφηβείας αντιμετωπίζουν ποικίλα προβλήματα, οικογενειακά ή προσωπικά.

 

Έχει υπολογιστεί ότι κάθε τοξικομανής δημιουργεί 7-8 νέους χρήστες. Λειτουργεί δηλαδή η διάδοση των ναρκωτικών κατά το οικονομικό σύστημα των πυραμίδων. Επομένως δεν είναι μόνο το κίνητρο των μεγάλων κερδών στα οποία οφείλεται η ολοένα και περισσότερο διάδοση των ναρκωτικών , αλλά κυρίως η πιεστική ανάγκη των χρηστών να δημιουργήσουν μια ομάδα χρηστών κάτω από αυτούς και εκείνοι άλλους, ώστε να εξασφαλίσουν οι ίδιοι για τους εαυτούς τους δωρεάν τη ναρκωτική ουσία.

1.      Από την μελέτη και ανάλυση των στοιχείων που συνθέτουν το πρόβλημα της μικροεγκληματικότητας, ένα από τα βασικότερα συμπεράσματα που προέκυψε ήταν ότι σημαντικός τροφοδότης της είναι τα εξαρτημένα άτομα. Συχνά εμπλέκονται στη μικρο-εμπορία και συντελούν με αυτό τον τρόπο πολλαπλασιαστικά στην επιδείνωση του προβλήματος.

 

2.      Η συμμετοχή των εξαρτημένων ατόμων στην μικροεγκληματικότητα δείχνει να είναι ένας δρόμος χωρίς γυρισμό αφού οι επιλογές τους για την απόκτηση της ημερήσιας δόσης δεν μπορεί να εξασφαλισθεί με άλλους νόμιμους τρόπους καθόσον η εμπλοκή τους αρχίζει όταν οι διαθέσιμοι πόροι τόσο των ιδίων όσο και των οικογενειών τους έχουν πλήρως εξαντληθεί.

 

3.      Η έλλειψη των οικονομικών πόρων όχι μόνο για απόκτηση της ναρκωτικής ουσίας, αλλά και την κάλυψη των αναγκών της καθημερινής τους επιβίωσης οδηγεί τα άτομα αυτά σε δύο μη νόμιμες επιλογές:

 

ü      Στην συμμετοχή τους στην μικροεγκληματικότητα, (αρπαγές τσαντών, μικροληστείες, κλοπές κ.λ.π.), τις οποίες δεν θα τελούσαν υπό φυσιολογικές συνθήκες, αλλά υποχρεώνονται λόγω της εξάρτησης.

ü      Στο να εμπλακούν στην μικροδιακίνηση (βαποράκια) αναζητώντας συνεχώς νέους χρήστες αλλά και χρησιμοποιούμενοι ως ασπίδες των πραγματικών εμπόρων ναρκωτικών.

 

4.      Με τον τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω δημιουργείται ένας «φαύλος κύκλος» ο οποίος έχει δύο παραμέτρους. Από την μια μεριά δηλαδή της μόνιμης εμπλοκής των ατόμων αυτών με την αστυνομία ως παραβατικά άτομα και από την άλλη στην αδυναμία τους να επιλύσουν με νόμιμο τρόπο το πρόβλημά τους. Περαιτέρω η συνεχής εμπλοκή τους ως παραβατικά άτομα εξαιτίας της εξάρτησης τους έχει δημιουργήσει την αίσθηση στην κοινωνία ότι η επίλυση των προβλημάτων, που δημιουργούνται από την αναγκαστική συμπεριφορά τους είναι υπόθεση της Αστυνομίας και μόνο, ενώ στην πραγματικότητα η δυνατότητα παρέμβασής της (αστυνομίας) για την ουσιαστική επίλυση του προβλήματος είναι πολύ περιορισμένη, αφού τα άτομα αυτά έχουν ανάγκη περίθαλψης και θεραπείας ως ασθενείς και όχι ποινικής μεταχείρισης.

 

5.      Η παραβατικότητα των ατόμων αυτών είναι γεγονός ότι δημιουργεί συμφυή αστυνομικά προβλήματα, φόβο θυματοποίησης και ανασφάλεια στους πολίτες, με αποτέλεσμα η κοινωνία από την μια μεριά να ζητά από την αστυνομία περισσότερο κατασταλτικά μέτρα αλλά και από την άλλη ωθεί τα άτομα αυτά ακόμα περισσότερο στην περιθωριοποίηση.

 

6.      Συνεπώς, οι προσπάθειες της Αστυνομίας για την καταπολέμηση της διάθεσης ναρκωτικών στο πεζοδρόμιο, στην δίωξη της μικρο-εμπορίας και στην δημιουργία κλίματος δυσχερούς πρόσβασης και εξεύρεσης ναρκωτικών ουσιών στο δρόμο δεν ευδοκιμούν, καθόσον δεν παρέχεται η νομική και κοινωνική υποστήριξη και οι κατάλληλες υποδομές περαιτέρω πορείας των συλληφθέντων.

 

---

[1] με το Ν. 1729/87 και του ΠΔ139/89, ενώ με το ΠΔ 126/90 ορίστηκε όπως το ΣΟΔΝ στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής ΄Ένωσης, να λειτουργεί και ως Εθνική Μονάδα Πληροφοριών για τα ναρκωτικά. Η τελευταία ρύθμιση ήταν αποτέλεσμα εναρμόνισης της χώρας μας με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ίδρυση τέτοιων μονάδων σε όλα τα Κ–Μ, με απώτερο σκοπό την ενιαία αντιμετώπιση του προβλήματος και τη διασφάλιση καλύτερου συστήματος ανταλλαγής και αξιοποίησης πληροφοριών. Με τον Ν. 2648/98 άρθρο 33 παρ. 2, που αντικατέστησε το άρθρο 20 του Ν. 1729/87, στο ΣΟΔΝ συμμετέχει πλέον ισότιμα και το (ΣΔΟΕ) νυν Υπηρε3σία Ειδικών Ελέγχων(  ΥΠΕΕ).